Doniesienia ze świata nauki mówią, iż bezpośrednim podłożem rozwoju objawów ADHD jest odmienność w budowie i funkcjonowaniu mózgu. Dzięki zaawansowanym technikom badawczym, pozwalającym dokładnie obejrzeć mózg i jego pracę, wiemy, że u dzieci z ADHD w porównaniu z dziećmi zdrowymi występują różnice w budowie, wielkości i funkcjonowaniu takich struktur mózgu, jak: kora płatów czołowych, jądra podkorowe, móżdżek i ciało modzelowate (struktura łącząca obie półkule). Z powodu tych odmienności osoby z ADHD inaczej przetwarzają informacje docierające do nich ze środowiska. Inaczej funkcjonują procesy analizy i syntezy, za które odpowiedzialne są wymienione wcześniej struktury mózgu. W codziennym życiu przekłada się to na typowe trudności dziecka z ADHD, np. problemy z koncentracją uwagi, pamięcią, planowaniem, działaniem według zasad itd.

Skąd się bierze tak funkcjonujący mózg? Badania genetyczne potwierdzają hipotezę dziedziczności (czyli przekazywania cech z pokolenia na pokolenie) jako jeden z podstawowych czynników warunkujących pojawienie się ADHD u dziecka.

Ważniejsze fakty przemawiające za dziedzicznym podłożem ADHD:

• ponad 70% krewnych dzieci z ADHD ma objawy zespołu nadruchliwości
• rodzice około 40% dzieci z ADHD mają objawy tego zaburzenia
• ryzyko wystąpienia ADHD u dziecka wzrasta nawet do 50%, jeżeli zespół nadpobudliwości występował u jednego z jego rodziców
• prawdopodobieństwo, że drugi bliźniak też będzie miał ADHD, jest 11-18 razy większe u bliźniąt jednojajowych niż u dwujajowych

Ustalono ponadto, że za dziedziczenie ADHD odpowiada wiele różnych genów. Wpływ każdego genu jest ograniczony, dopiero sumowanie się wielu drobnych zmian w kodzie genetycznym powoduje wystąpienie zespołu hiperkinetycznego.

Na obraz kliniczny ADHD – czyli to, jak faktycznie funkcjonuje dziecko z objawami ADHD – wpływają również czynniki środowiskowe.

Wokół wpływu środowiska na powstawanie ADHD przez lata narosło wiele mitów, obalanych przez nowoczesną naukę. Dziś wiemy już z całą pewnością, że podłożem ADHD nie są błędy wychowawcze czy trudna sytuacja domowa (bywa, że o dzieciach nadpobudliwych „niewtajemniczeni” mówią, iż są po prostu źle wychowane).

Prawdą jest natomiast, że brak wsparcia w środowisku domowym i szkolnym, podobnie jak nieprawidłowe leczenie zespołu, mogą nasilić zaburzenia i doprowadzić do ciężkich powikłań (m.in. zaburzeń zachowania, uzależnień, problemów z prawem).

Czas pokazał również, że błędne były poglądy mówiące o mikrouszkodzeniach centralnego układu nerwowego, wpływie barwników i konserwantów zawartych w produktach spożywczych czy zatruciu ołowiem, jako o przyczynach powstawania ADHD. Większość wymienionych czynników może wpływać na nasilenie lub zmniejszenie objawów. Należy jednak pamiętać, że żaden z nich nie jest bezpośrednio odpowiedzialny za pojawienie się zespołu nadpobudliwości u danej jednostki.

Reasumując, ADHD to zaburzenie neurorozwojowe, dziedziczone poligenetycznie (czyli jako suma działania wielu genów). Czynniki środowiskowe nie są bezpośrednią przyczyną zespołu nadpobudliwości, ale są bardzo ważną zmienną, wpływającą na jakość życia osoby z ADHD.

Katarzyna Kucharska | 2010-03-18

Strategie radz...

Impulsywność wpływa zarówno na ruchową, emocjonalną, jak ...

Etykietowanie,...

Etykietowanie to nadanie dziecku etykiety – określenie go...