ADHD w Pigułce
Epidemiologia
W wielu badaniach wykazano, że zespół nadruchliwości/deficytu uwagi stanowi najczęściej spotykane zaburzenie neuropsychiatryczne wieku dziecięco-młodzieżowego. Mimo że jest od dawna zadomowione w różnych kulturach, wciąż nie dysponujemy pewnymi danymi co do jego faktycznego rozpowszechnienia. Niektórzy badacze uważają, że zespół nadpobudliwości może dotyczyć zaledwie 1 na 50 dzieci (2%), podczas gdy inni sugerują dziesięciokrotnie częstsze występowanie tego problemu zdrowotnego (nawet 20%). Tak duża rozbieżność danych wynika po części z różnic w metodologii badań, za pomocą których dokonywano oceny. Najwięcej przypadków zespołu hiperkinetycznego odnotowuje się u dzieci między 6. a 9. rokiem życia, u 70% objawy utrzymują się w okresie dorastania, a u około 5% także w wieku dorosłym.
Kolejnym aspektem badań epidemiologicznych jest kwestia badanej populacji. Czy we wszystkich społecznościach (w różnych krajach, warstwach społecznych, grupach wiekowych) rozpowszechnienie ADHD jest takie samo? Badania genetyczne nad odziedziczalnością zaburzenia wskazują, że częstość występowania nadruchliwości z deficytem uwagi może być zbliżona w różnych populacjach. Skąd więc wspomniane różnice? Zdaniem uczonych wynikają one między innymi z odmiennego wpływu czynników ryzyka, takich jak niska masa urodzeniowa czy oddziaływanie substancji szkodliwych w czasie ciąży, w populacji osób o różnych dochodach.
Jedno z najbardziej reprezentatywnych (dla populacji amerykańskiej) badań dotyczących rozpowszechnienia ADHD zostało opublikowane w 2007 roku przez Tanyę Froehlich z zespołem. W badaniu uczestniczyła losowo wybrana grupa około 3000 dzieci w wieku 8-15 lat. U opiekunów uczestników badań przeprowadzono ustrukturyzowany wywiad kliniczny, przy pomocy którego oceniano występowanie objawów ADHD zgodnie z kryteriami amerykańskiej klasyfikacji zaburzeń psychicznych (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, wyd. 4; DSM-IV). Oceniano również rozpowszechnienie poszczególnych podtypów ADHD (pamiętajmy, iż w USA, inaczej niż w Europie, wyróżnia się trzy odrębne warianty ADHD – decyduje dominujący objaw), stosowanie leczenia, a także związek z niektórymi czynnikami społeczno-demograficznymi.
W okresie ostatniego roku kryteria ADHD spełniało 8,7% badanych dzieci. Spośród nich zaledwie połowa (48%) miała wcześniej postawioną diagnozę ADHD. Jakiekolwiek leczenie otrzymywało 39%, podczas gdy regularne leczenie dotyczyło tylko jednej trzeciej osób. Najczęściej występował podtyp z zaburzeniami uwagi – 4,4%, kolejno podtyp mieszany (dziecko ma problemy zarówno z zaburzeniami koncentracji uwagi, jak i nadruchliwością oraz impulsywnością) – 2,2% oraz podtyp z nadmierną ruchliwością/impulsywnością – 2,0%.
ADHD występowało dwukrotnie częściej u chłopców niż u dziewczynek, a także dwukrotnie częściej wśród osób o najniższych dochodach niż u osób o najwyższych dochodach. W grupie najuboższych osób z ADHD tylko 16% otrzymywało regularne leczenie. Należy także zauważyć, że 3,3% spośród wszystkich uczestniczących w badaniu miało wcześniej ustalone rozpoznanie ADHD i/lub otrzymywało leczenie, pomimo że nie spełniało kryteriów zaburzenia.
W podobnym badaniu w populacji niemieckiej Manfred Döpfner z zespołem oceniali częstość występowania ADHD u około 2500 dzieci w wieku 7-17 lat. Również w tym przypadku rodzice wypełniali kwestionariusz dotyczący objawów oparty na kryteriach diagnostycznych DSM-IV. Częstość występowania ADHD wynosiła w badanej grupie 5%, zaburzenie występowało częściej u chłopców oraz u dzieci w młodszym wieku.
Podsumowując, ADHD może występować u co 10.-20. dziecka, mniej niż połowa takich dzieci otrzymuje odpowiednie leczenie, w grupie osób najuboższych odsetek ten jest znacznie mniejszy. Niemniej jednak u niektórych dzieci (1 na 30) diagnozę ADHD stawia się „przedwcześnie”, co prowadzi do niewłaściwego postępowania terapeutycznego.
Nie jest jasne, czy i które z powyższych wyników odnoszą się do populacji polskiej. Można przypuszczać, że rodzime statystyki będą zbliżone raczej do wyników niemieckich niż uzyskanych w Stanach Zjednoczonych, jednak ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga przeprowadzenia badań epidemiologicznych.
Literatura:
Froehlich T.E. i wsp.: Prevalence, recognition, and treatment of attention-deficit/hyperactivity disorder in a national sample of US children. Arch. Pediatr. Adolesc. Med. 2007; 161: 857-864.
Döpfner M. i wsp.: How often do children meet ICD-10/DSM-IV criteria of attention deficit-/hyperactivity disorder and hyperkinetic disorder? Parent-based prevalence rates in a national sample – results of the BELLA study. Eur. Child Adolesc. Psychiatry 2008; 17 supl. 1: 59-70.
Cechy charakte...
Nagroda jest skutecznym narzędziem umożliwiającym wykszta...
Jak pomóc dzie...
Dom, w którym mieszka dziecko z ADHD, wieczorami trzęsie ...
